انگلیسی کهن ۱۱۰۰–۴۴۹

در قرنِ پنجم میلادی، مردمانی از سه قبیله <<جوت>>، <<انگِل>> و <<ساکسون>> که در <<شمال غرب آلمان>>، <<دانمارک>> و <<هلند>> امروزی ساکن بودند،به انگلستان یورش بردند و آن سرزمین را تصرف کردند. تا آن زمان مردم بریتانیا یا به عبارت بهتر بریتانیای رومبه زبان سِلتیسخن می گفتند و البته زبان سِلتی مردم آن به دلیل ۴۰۰سال اشغال این سرزمین توسط رومی ها با لاتین آمیخته شده بود و بسیاری از واژگان لاتین در آن کاربرد داشت.

پس از اشغال بریتانیا، جوت ها در جنوبِ شرقی خاک آن ساکن شدند و در تعامل با زبان های محلی، گویش <<کِنتی>> را بوجود آوردند. ساکسون ها هم که در جنوب و جنوبِ غربی سکنی گزیده بودند، گویش <<ساکسونِ غربی>> را ایجاد کردند.

اَنگل هایی که در شمال و مرکزِ انگلستان اقامت گزیده بودند، به ترتیب، گویش های <<آمبِریای شمالی>> و <<مِرسیایی>> را بوجود آوردند. سینت بید بر این باور بود که انگل ها منطقهٔ گسترده تری از خاک بریتانیا (نزدیک به تمامی خاک آن) را از آن خود کردندو نام <<اِنگلند>> (England) از نام همین قبیله گرفته شده است. واژهٔ "England" از Engla landبه <<معنی سرزمین انگل ها>> (به انگلیسی: Land of the Angles) گرفته شده و Englishدر انگلیسی کهن Engliscبوده است.افزون بر قبیله های یادشده، دسته هایی از مردمان ساکن فریزیا، نیدرزاکسن یوتلاندو جنوب سوئدنیز در آن دوران به بریتانیا آمدند.

زبان انگلیسی باستاننخستین گرفته شده از چندین گویش بود که این بازتاب کنندهٔ داشتن چندین سرچشمه برای انگلستان در عهد آنگلوساکسون هااست. یکی از این گویش ها، ساکسون غربی کهن بود که کم کم بر دیگر گویش ها برتری یافت. رزم نامهٔ بئوولفمال همین دوران است. گمان می رود که از سدهٔ نهمِ میلادی، گویش ساکسونی، به دلیلِ سلطهٔ پادشاه آلفرد (نخستین شاهِ انگلستان که فردی از قبیلهٔ ساکسون بود)، بر دیگر گویش ها برتری یافته باشد و از آن پس به عنوان زبان رسمی این کشور شناخته شده باشد.

انگلیسی باستان، از نظر گویش، بسیار متفاوت از انگلیسی امروزی است. برای نمونه، واژه های light و drought، به ترتیب بصورت <<لیخت>> و <<دراخت>> تلفظ می شد و یا جملهٔ Will you give me your jacket, good man?، چنین ادا می شد: Wilt eth;u sellan me eth;in claelig;eth;, godman min? در این دوره شماری واژه، از زبان لاتین، وارد انگلیسی شد که واژگانی چون: altar, mass, priest, psalm, temple, kitchen, palm, pear,... از آن جمله اند. شمار کمتری واژه هم از زبان اسکاندیناوی، بوسیلهٔ وایکینگ ها که از اواخر سدهٔ هشتم به بعد، کم کم یورش هایی به انگلستان نموده و بخش هایی را تصرف کرده بودند، وارد این زبان شد. از جملهٔ این واژگان، می توان به law, take, cut, both, ill, ugly، اشاره کرد.

انگلیسیِ کهن، گنجینه واژگان غنی نداشت اما، همچون دیگر زبان های هند و اروپایی، دستور زبان پیچیده ای داشت.